Rusya-Ukrayna Savaşı'nın enerji altyapısına olumsuz etkisi

Rusya-Ukrayna Savaşı'nda tarafların birbirlerinin enerji altyapısını hedef alan saldırılarının yoğunlaşması, küresel fiyatlardaki artışa rağmen Rusya'nın petrol gelirleri üzerindeki baskıyı artırıyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, Rusya'nın petrol ve petrol ürünleri ihracatından elde ettiği gelir nisanda aylık bazda sınırlı artışla 19,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.

Buna karşın Rusya'nın toplam petrol ve petrol ürünleri ihracatı, nisanda aylık bazda günlük 90 bin varil, yıllık bazda ise günlük 480 bin varil azalarak günlük 7 milyon varil seviyesine geriledi.

IEA verilerine göre, Rusya'nın rafine petrol ürünleri ihracatı da nisanda aylık bazda günlük 340 bin varil azalarak günlük 2,15 milyon varile indi. Söz konusu düşüşte, benzin ihracatına yönelik kısıtlamalar ve bazı rafinerilerde işlenen petrol miktarının azalması etkili oldu.

Rusya'da petrol üretimi de nisanda aylık bazda günlük yaklaşık 130-140 bin varil, yıllık bazda ise günlük 460 bin varil azalarak yaklaşık 8,8 milyon varil seviyesinde gerçekleşti.

Söz konusu tablo, küresel fiyatlardaki yükselişin Rusya'nın enerji gelirlerini desteklemesine rağmen, rafineri üretimi ve petrol ürünleri ihracatında yaşanan aksaklıkların Moskova açısından riskleri artırdığını gösteriyor.

Ukrayna'nın yoğunlaşan saldırılarının, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı çevresindeki kriz nedeniyle küresel petrol ve petrol ürünleri piyasalarında arz güvenliği endişelerinin arttığı dönemde yaşanması da dikkati çekiyor.

Hürmüz Boğazı çevresindeki gelişmeler nedeniyle dünya petrol piyasasında arz endişeleri güçlenirken, petrol fiyatları yüksek seyrediyor ve enerji ticaretinde lojistik riskler artıyor. Küresel fiyatlardaki artış, Rusya'nın rafineri ve liman altyapısındaki kesintilerle birleşince, Kremlin açısından enerji yönetimini daha karmaşık hale getiriyor.

Rusya'dan Ukrayna'nın enerji altyapısına sistematik saldırılar

Rusya-Ukrayna savaşının 2022'de başlamasının ardından Rusya ve Ukrayna karşılıklı olarak enerji altyapılarını hedef aldı.

Kremlin yönetimi bu kapsamda savaşın ilk günlerinde Avrupa'nın en büyük nükleer santrallerinden biri olan Ukrayna'daki Zaporijya Nükleer Santralini ele geçirdi.

Rusya, savaş boyunca Ukrayna'nın enerji altyapısını sistematik biçimde hedef aldı. Saldırılar özellikle termik ve hidroelektrik santraller, elektrik iletim hatları ve trafo merkezleri, doğalgaz depolama tesisleri, ısınma altyapısı ve bölgesel enerji şebekeleri üzerinde yoğunlaştı.

Moskova yönetimi bu saldırıları genellikle Ukrayna'nın askeri-sanayi kapasitesini zayıflatma gerekçesiyle savundu. Kiev ise saldırıların sivilleri hedef aldığını ve kış aylarında "enerji savaşı" yürütüldüğünü belirtti.

Özellikle 2022 sonbaharından itibaren yoğun Rus füze ve İHA saldırıları sonucunda, ülke genelinde uzun süreli elektrik kesintileri yaşandı. Yine bu saldırılar sonucu su ve ısınma hizmetlerinde aksaklıklar oluştu, enerji üretim kapasitesinin önemli bölümü hasar gördü.

Saldırıların coğrafyası genişledi

Mart ayından bu yana ise Rusya'daki saldırılarda öne çıkan ilk hedefler arasında Krasnodar bölgesindeki Tihoretsk tesisi yer alırken, bölgede 12 Mart'ta bir petrol deposuna İHA parçalarının düşmesi sonucu yangın çıktı. İlk etapta 150 metrekarelik alanda başlayan yangın, daha sonra 3 bin 800 metrekareye kadar yayıldı.

Aynı bölgede nisan ayında da petrol deposu sahasında yangın meydana gelirken, Rus makamları olaylarda can kaybı veya yaralanma yaşanmadığını duyurdu. Tihoretsk hattı Rusya’nın güneyindeki enerji lojistiği açısından son dönemde öne çıkan hedeflerden biri haline geldi.

Martın ikinci yarısında saldırılar Rusya'nın Baltık Denizi hattında yoğunlaşırken, Leningrad bölgesindeki Ust-Luga Limanı 25 Mart'tan itibaren birkaç kez hedef alındı. Limanda yangın ve hasar oluşurken, bölge yönetimi saldırıların ardından bazı noktalarda yangınların söndürüldüğünü açıkladı.

Rus gazetesi Kommersant'taki haberde, Ust-Luga'nın martın son haftasında 25, 27, 29 ve 31 Mart'ta saldırılara maruz kaldığına işaret edilirken, Ust-Luga, Rusya'nın petrol ve petrol ürünleri ihracatında Baltık hattındaki en önemli çıkış noktalarından olma özelliği taşıyor.

Söz konusu dönemde, Leningrad bölgesindeki Kirişi sanayi bölgesinde de yangın çıkarken, bölgede Rusya'nın kuzeybatısındaki en büyük rafineri tesislerinden KINEF bulunuyor. Rus basınında, yangının sanayi bölgesinde çıktığı belirtilirken, saldırıların Baltık hattındaki rafineri ve liman altyapısını aynı dönemde baskı altına aldığı görüldü.

Nisan başında Nijniy Novgorod bölgesindeki Kstovo da saldırıların hedefinde yer alırken, bölge yönetimine göre, 5 Nisan gecesi 30 İHA düşürüldü, Lukoil'e ait iki tesiste ve Novogorkovskaya Termik Santrali'nde hasar oluştu.

Kstovo'daki Lukoil-Nijegorodnefteorgsintez rafinerisi, Rusya'nın en büyük petrol işleme merkezlerinden biri olarak biliniyor.

18 Nisan'da saldırılar aynı anda farklı bölgelere yayılırken, Leningrad bölgesinde, petrol ürünleri ihracatı açısından Baltık hattındaki önemli terminallerden Vısotsk Limanı çevresinde İHA saldırısı sonrası yangın çıktı.

Aynı gün Samara bölgesindeki Sızran ve Novokuybışevsk kentlerinde de sanayi tesisleri hedef alınırken, bölge yönetimi, iki kentteki işletmelere İHA'ların isabet ettiğini duyurdu. Sızran ve Novokuybışevsk, Rusya'nın Volga hattındaki önemli rafineri merkezleri arasında yer alıyor.

Söz konusu saldırılar, Rusya'nın petrol altyapısına yönelik baskının yalnızca sınır bölgeleri veya Karadeniz hattıyla sınırlı kalmadığını, ülkenin iç kesimlerindeki rafineri merkezlerine de uzandığını gösterdi.

Rus hükümeti ihracat kısıtlamalarını genişletti

Karadeniz kıyısındaki Tuapse ise nisan ayının ikinci yarısında saldırıların en görünür merkezlerinden biri haline gelirken, Tuapse'deki deniz terminali ve rafineri sahasında yangınlar çıktı, bölgede can kayıpları, tahliye ve acil durum uygulamaları yaşandı.

Bölge basınında, Tuapse'nin iki haftadan kısa sürede birden fazla kez saldırıya uğradığına dair haberler yer alırken, bölgede yangınların ardından petrol ürünleri sızıntısı ve çevre kirliliğine karşı temizlik çalışmaları yürütüldü.

Mayıs başında saldırılar Perm bölgesine uzanırken Perm Bölgesi Valisi Dmitriy Mahonin, bölgede bir sanayi işletmesinin İHA saldırısına uğradığını, olayda can kaybı veya yaralanma olmadığını açıkladı. Rus kaynaklarında hedef alınan tesisin adı paylaşılmazken, saldırıların Volga hattı ve güney bölgelerinden Ural hattına kadar genişlemesi dikkati çekti.

Rus hükümeti, bu süreçte iç piyasada yakıt arzını korumak amacıyla benzin ihracatına yönelik kısıtlamaları genişletirken, geçen ay alınan kararla, 31 Temmuz 2026'ya kadar geçerli olan ihracat kısıtlamaları doğrudan petrol ürünü üreticilerini de kapsayacak şekilde genişletildi.

Hükümet, kararın iç piyasada istikrarı korumayı ve yüksek talep döneminde yakıt arzını güvence altına almayı amaçladığını bildirdi. Söz konusu adım, aynı zamanda, rafineri üretimindeki aksamalar ve petrol ürünleri ihracatındaki düşüşle birlikte değerlendirildiğinde, Rus enerji piyasasında baskının arttığını ortaya koydu.

Rusya'daki petrol tesisleri 2022'den bu yana zaman zaman hedef alınırken, 2023 ve 2024'te Krasnodar, Rostov, Ryazan, Samara ve Nijniy Novgorod hattındaki rafineriler saldırılarla gündeme gelmişti.

Bu yılın mart ayından bu yana yaşanan son dalga saldırılar, önceki dönemlerden farklı olarak rafineri üretimi, petrol depolama alanları, ihracat limanları ve deniz terminallerini aynı anda baskılamasıyla öne çıkıyor.

Ukrayna'nın Rus enerji altyapısına yönelik İHA saldırıları, Moskova açısından enerji gelirleri, iç yakıt dengesi ve ihracat lojistiğiyle bağlantılı daha geniş ekonomik bir etkiye dönüşürken, Baltık'taki Ust-Luga ve Vısotsk, Volga hattındaki Kstovo, Sızran ve Novokuybışevsk, kuzeybatıdaki Kirişi, Ural hattındaki Perm, güneyde Tihoretsk ve Karadeniz kıyısındaki Tuapse, son dönemde Rus enerji sistemindeki kırılganlığı gösteren başlıca noktalar arasında yer alıyor.

0 0 0 0 0 0